Bevel doorsteken dijken

Home / Bronnen / Bevel doorsteken dijken    |    Terug
Bevel doorsteken dijken
   
   
 
 
 

Bevel doorsteken dijken

Dit is het bevelschrift dat geuzenleider Diederick Sonoy op 11 september 1573 vanuit Schagen richtte aan dijkgraaf Cornelis Jansz. van der Nijenburch. Het is kort maar krachtig: van der Nijenburch moet de dijken doorsteken en huizen in brand steken, zodat Alkmaar ontzet kan worden.

“Cornelis Jansz. van der Nijenburch, dijkgraaf van Geestmerambocht, wordt opgedragen om de huizen van Jan Buyes bij de overtoom en alle daaromheen gelegen huizen aan de Hugendijck in brand te steken, met alles wat daar in is, als prijs, gelijk met het hele dorp van Oudorp en ook alle dijken daaromheen door te steken, voor de ontzetting van de stad Alkmaar.” Sonoy schreef ook, dat hopman Corput met zijn manschappen Van der Nijenburch zou komen helpen om dit voor elkaar te krijgen.

Er was veel verzet vanuit de bevolking tegen het bevel. Vooral de boeren zagen met lede ogen aan hoe hun land onder water werd gezet. De sluizen die bij Krabbendam waren opengezet, werden eerst door burgers weer gesloten. Gewapende soldaten moesten verhinderen dat dit zou gebeuren met de dijken rondom Oudorp.

Het water dat over het land spoelde bracht de Spanjaarden snel in de problemen. De Spaanse troepen waren niet gewend aan de zompige Hollandse grond, en tijdens het Beleg viel er ook nog veel regen. Met het onderlopen van het land werd de situatie onhoudbaar: ten noorden van Alkmaar kwam het water de soldaten al tot hun middel, en kanonnen zonken weg in de modder. Bernardino de Mendoza, een Spaans legeraanvoerder, schreef in zijn memoires dat de lokale bevolking waarschuwde voor het verslechterende weer.

Uiteindelijk kozen de Spaanse legercommandanten eieren voor hun geld. Met pijn en moeite werd het wapentuig en ander materiaal meegenomen. Het Spaanse leger trok weg. Alkmaar was met het water ontzet!

Maker: Diederick van Sonoy
Datering: 11-9-1573
Collectie: RAA_10.1.1.001_0001
Nummer: 2076, scannummer 385
Link: https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/scans/NL-AmrRAA-10.1.1.001/2.13.1.2/start/350/limit/50/highlight/35
Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Heb je een opmerking of vraag over deze bron? Of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema? Laat het ons weten via educatie@archiefalkmaar.nl.
  Gerelateerde bronnen

Geschiedenislokaal Regionaal Archief

Bevel doorsteken dijken

Tijdvak: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)


Omschrijving

Bevel doorsteken dijken

Dit is het bevelschrift dat geuzenleider Diederick Sonoy op 11 september 1573 vanuit Schagen richtte aan dijkgraaf Cornelis Jansz. van der Nijenburch. Het is kort maar krachtig: van der Nijenburch moet de dijken doorsteken en huizen in brand steken, zodat Alkmaar ontzet kan worden.

“Cornelis Jansz. van der Nijenburch, dijkgraaf van Geestmerambocht, wordt opgedragen om de huizen van Jan Buyes bij de overtoom en alle daaromheen gelegen huizen aan de Hugendijck in brand te steken, met alles wat daar in is, als prijs, gelijk met het hele dorp van Oudorp en ook alle dijken daaromheen door te steken, voor de ontzetting van de stad Alkmaar.” Sonoy schreef ook, dat hopman Corput met zijn manschappen Van der Nijenburch zou komen helpen om dit voor elkaar te krijgen.

Er was veel verzet vanuit de bevolking tegen het bevel. Vooral de boeren zagen met lede ogen aan hoe hun land onder water werd gezet. De sluizen die bij Krabbendam waren opengezet, werden eerst door burgers weer gesloten. Gewapende soldaten moesten verhinderen dat dit zou gebeuren met de dijken rondom Oudorp.

Het water dat over het land spoelde bracht de Spanjaarden snel in de problemen. De Spaanse troepen waren niet gewend aan de zompige Hollandse grond, en tijdens het Beleg viel er ook nog veel regen. Met het onderlopen van het land werd de situatie onhoudbaar: ten noorden van Alkmaar kwam het water de soldaten al tot hun middel, en kanonnen zonken weg in de modder. Bernardino de Mendoza, een Spaans legeraanvoerder, schreef in zijn memoires dat de lokale bevolking waarschuwde voor het verslechterende weer.

Uiteindelijk kozen de Spaanse legercommandanten eieren voor hun geld. Met pijn en moeite werd het wapentuig en ander materiaal meegenomen. Het Spaanse leger trok weg. Alkmaar was met het water ontzet!

Maker: Diederick van Sonoy
Datering: 11-9-1573
Collectie: RAA_10.1.1.001_0001
Nummer: 2076, scannummer 385
Link: https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/scans/NL-AmrRAA-10.1.1.001/2.13.1.2/start/350/limit/50/highlight/35

Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Trefwoorden

Alkmaar
communicatie
oorlogvoering
Spaanse leger
Beleg van Alkmaar
Diederik Sonoy
dijken
Tachtigjarige Oorlog
Alkmaars Ontzet
nederlandse opstand