De stiekeme briefjes

Home / Bronnen / De stiekeme briefjes    |    Terug
De stiekeme briefjes
   
   
 
 
 

De stiekeme briefjes

Deze briefjes zijn klein van stuk, maar maken deel uit van de topcollectie van het Regionaal Archief Alkmaar. Wat maakt ze zo bijzonder? De geuzen, onder wie bevelhebber Jacob Cabeliau, waren omsingeld binnen de muren van Alkmaar. Zij schreven deze briefjes, samen met Alkmaarse bestuurders, aan hun bondgenoten buiten de stad. Want waarom kwamen ze niet helpen?

Eigenlijk hadden de Alkmaarders verwacht dat ze al snel versterking zouden krijgen. Maar terwijl de belegering maar voortduurde, lieten de geuzen op zich wachten! In het eerste briefje kun je goed lezen, wat de Alkmaarders hiervan vonden: “Wij zijn erg verbaasd dat u geen poging doet ons te bevrijden, ondanks uw belofte(...)”
De briefjes waren bestemd voor Diederik Sonoy, de belangrijkste bevelhebber van de geuzen in Noord-Holland. Hij wordt gewaarschuwd dat als er niet snel hulp komt, de stad zal vallen, en dan is dat “geheel en al uw schuld.” En hoe benard de situatie in Alkmaar was, wordt duidelijk wanneer de voorraad explosieven genoemd wordt. “Wij hebben geen kruit genoeg om zelfs maar een halve stormloop te weerstaan.” Er was dus zelfs een gebrek aan oorlogstuig, en dit nog naast een Spaanse overmacht! De schattingen verschillen: voor elke soldaat in Alkmaar stonden er acht tot twintig Spaanse soldaten buiten de muren. Er moest iets gebeuren, en snel.

De briefjes zijn zo klein, omdat ze zo konden worden opgerold in een polsstok. Een polsstok is een lange stok waarmee je over slootjes kunt springen. Door de briefjes erin te verstoppen kon een boodschapper ze zo stiekem de stad uitsmokkelen! Briefjes zoals deze werden zo wel vaker meegenomen. Een boodschapper van zulke briefjes wiens naam we nog kennen, was Maarten Pieterszoon van der Mey.

Hoe liep het uiteindelijk af? Een soortgelijk briefje moet uiteindelijk Willem van Oranje in Delft bereikt hebben. Oranje beviel meteen dat de dijken moesten worden doorgestoken en de sluizen geopend. Sonoy voerde dit bevel uit. Het water rondom Alkmaar begon te stijgen, waarop de Spaanse troepen de aftocht bliezen.

Maker: Jacob Cabeliau en anderen
Datering: 1573
Collectie: RAA-10.1.1.001
Nummer: 2076, volgnummer 91
Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Heb je een opmerking of vraag over deze bron? Of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema? Laat het ons weten via educatie@archiefalkmaar.nl.

Geschiedenislokaal Regionaal Archief

De stiekeme briefjes

Tijdvak: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)


Omschrijving

De stiekeme briefjes

Deze briefjes zijn klein van stuk, maar maken deel uit van de topcollectie van het Regionaal Archief Alkmaar. Wat maakt ze zo bijzonder? De geuzen, onder wie bevelhebber Jacob Cabeliau, waren omsingeld binnen de muren van Alkmaar. Zij schreven deze briefjes, samen met Alkmaarse bestuurders, aan hun bondgenoten buiten de stad. Want waarom kwamen ze niet helpen?

Eigenlijk hadden de Alkmaarders verwacht dat ze al snel versterking zouden krijgen. Maar terwijl de belegering maar voortduurde, lieten de geuzen op zich wachten! In het eerste briefje kun je goed lezen, wat de Alkmaarders hiervan vonden: “Wij zijn erg verbaasd dat u geen poging doet ons te bevrijden, ondanks uw belofte(...)”
De briefjes waren bestemd voor Diederik Sonoy, de belangrijkste bevelhebber van de geuzen in Noord-Holland. Hij wordt gewaarschuwd dat als er niet snel hulp komt, de stad zal vallen, en dan is dat “geheel en al uw schuld.” En hoe benard de situatie in Alkmaar was, wordt duidelijk wanneer de voorraad explosieven genoemd wordt. “Wij hebben geen kruit genoeg om zelfs maar een halve stormloop te weerstaan.” Er was dus zelfs een gebrek aan oorlogstuig, en dit nog naast een Spaanse overmacht! De schattingen verschillen: voor elke soldaat in Alkmaar stonden er acht tot twintig Spaanse soldaten buiten de muren. Er moest iets gebeuren, en snel.

De briefjes zijn zo klein, omdat ze zo konden worden opgerold in een polsstok. Een polsstok is een lange stok waarmee je over slootjes kunt springen. Door de briefjes erin te verstoppen kon een boodschapper ze zo stiekem de stad uitsmokkelen! Briefjes zoals deze werden zo wel vaker meegenomen. Een boodschapper van zulke briefjes wiens naam we nog kennen, was Maarten Pieterszoon van der Mey.

Hoe liep het uiteindelijk af? Een soortgelijk briefje moet uiteindelijk Willem van Oranje in Delft bereikt hebben. Oranje beviel meteen dat de dijken moesten worden doorgestoken en de sluizen geopend. Sonoy voerde dit bevel uit. Het water rondom Alkmaar begon te stijgen, waarop de Spaanse troepen de aftocht bliezen.

Maker: Jacob Cabeliau en anderen
Datering: 1573
Collectie: RAA-10.1.1.001
Nummer: 2076, volgnummer 91

Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Trefwoorden

Alkmaar
oorlogvoering
Beleg van Alkmaar
geuzenleger
polsstokbrieven
Willem van Oranje
geuzenleider
Diederik Sonoy
Tachtigjarige Oorlog
Maarten Pieterszoon van der Mey
nederlandse opstand