Een geheime brief van Willem van Oranje

Home / Bronnen / Een geheime brief van Willem van Oranje    |    Terug
Een geheime brief van Willem van Oranje
   
   
 
 

Een geheime brief van Willem van Oranje

Deze brief schreef Willem van Oranje aan zijn broer Lodewijk van Nassau. Het grootste deel van de brief is geschreven in geheimschrift. Het geheimschrift bestaat uit cijfers met daarboven kleine letters en tekens. Willem van Oranje en zijn broer kregen een Franstalige opvoeding. Daarom begon Willem van Oranje zijn brief met ‘Monsieur mon frère’ (Meneer mijn broer).

Willem van Oranje probeerde door geheimschrift te gebruiken de boodschap van de brief verborgen te houden de vijand. Het versturen van een geheime boodschap gebeurde op meerdere manieren, een ander voorbeeld zijn de polsstokbrieven die verstuurd werden naar het Hof van Sonoy. In deze brief schrijft Willem van Oranje dat hij zich ernstig zorgen maakt om de toestand in Alkmaar. Hij dacht zelf dat de Alkmaarders het Beleg niet lang zouden volhouden. In brieven die Willem van Oranje naar het stadsbestuur van Alkmaar stuurde stond een andere boodschap. In deze brieven moedigde hij de Alkmaarders aan om te blijven strijden. De stad zou dan spoedig zijn verlost van het Spaanse leger!

Het geheimschrift is niet uniek. Het ingewikkelde geheimschrift bestaat uit drie systemen die door meerdere vorsten werden gebruikt. Om de inhoud van de brief geheim te houden voor de vijand werden de systemen daarom willekeurig gebruikt. De ontvanger van de brief had vervolgens een codeboek nodig om de brief te kunnen ontcijferen. Het eerste systeem bestaat uit het vervangen van letters door cijfers of door zelfverzonnen tekens. Het tweede systeem bestaat uit cijfercodes, deze codes vervangen ongeveer tweehonderd lettergrepen! Het derde systeem is een lijst met lettercombinaties. Deze lettercombinaties vervangen hele woorden. Willem van Oranje was erg goed in het schrijven en het ontcijferen van het geheimschrift.

Maker: Willem van Oranje
Datering: 22-07-1573
Collectie: Koninklijk Huis Archief
Nummer: Koninklijke Verzamelingen, Den Haag, Archief Lodewijk van Nassau, A02-723a-1.
Koninklijk Huis Archief
Heb je een opmerking of vraag over deze bron? Of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema? Laat het ons weten via educatie@archiefalkmaar.nl.

Geschiedenislokaal Regionaal Archief

Een geheime brief van Willem van Oranje

Tijdvak: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)


Omschrijving

Een geheime brief van Willem van Oranje

Deze brief schreef Willem van Oranje aan zijn broer Lodewijk van Nassau. Het grootste deel van de brief is geschreven in geheimschrift. Het geheimschrift bestaat uit cijfers met daarboven kleine letters en tekens. Willem van Oranje en zijn broer kregen een Franstalige opvoeding. Daarom begon Willem van Oranje zijn brief met ‘Monsieur mon frère’ (Meneer mijn broer).

Willem van Oranje probeerde door geheimschrift te gebruiken de boodschap van de brief verborgen te houden de vijand. Het versturen van een geheime boodschap gebeurde op meerdere manieren, een ander voorbeeld zijn de polsstokbrieven die verstuurd werden naar het Hof van Sonoy. In deze brief schrijft Willem van Oranje dat hij zich ernstig zorgen maakt om de toestand in Alkmaar. Hij dacht zelf dat de Alkmaarders het Beleg niet lang zouden volhouden. In brieven die Willem van Oranje naar het stadsbestuur van Alkmaar stuurde stond een andere boodschap. In deze brieven moedigde hij de Alkmaarders aan om te blijven strijden. De stad zou dan spoedig zijn verlost van het Spaanse leger!

Het geheimschrift is niet uniek. Het ingewikkelde geheimschrift bestaat uit drie systemen die door meerdere vorsten werden gebruikt. Om de inhoud van de brief geheim te houden voor de vijand werden de systemen daarom willekeurig gebruikt. De ontvanger van de brief had vervolgens een codeboek nodig om de brief te kunnen ontcijferen. Het eerste systeem bestaat uit het vervangen van letters door cijfers of door zelfverzonnen tekens. Het tweede systeem bestaat uit cijfercodes, deze codes vervangen ongeveer tweehonderd lettergrepen! Het derde systeem is een lijst met lettercombinaties. Deze lettercombinaties vervangen hele woorden. Willem van Oranje was erg goed in het schrijven en het ontcijferen van het geheimschrift.

Maker: Willem van Oranje
Datering: 22-07-1573
Collectie: Koninklijk Huis Archief
Nummer: Koninklijke Verzamelingen, Den Haag, Archief Lodewijk van Nassau, A02-723a-1.

Koninklijk Huis Archief