Een gemartelde Spaanse gevangene

Home / Bronnen / Een gemartelde Spaanse gevangene    |    Terug
Een gemartelde Spaanse gevangene
   
   
 
 
 
 
Transcriptie
Noch een soldaet genaempt Antony ende heeft gelogeert geweest tot Adrian Philips, up die Coeninxsech ende daernae int Middelhoff int brouwhuys is geschoten geweest beneden in sijn bien en is gadt gewerden soo groot dat ment met geen halven hant bedekt souden hebben allereert hem tot heelen conden nemen ------------------------- vii gulden Noch IJsbrant Jacopsz busschieter -------------- 3 gulden Noch Ernst Stuking ----------------------------------- 8 gulden Noch die Spanjaert, die int pesthuys lach gemeestert twee sere duimen daer hij aen hadde gehangen ende sijn armen ende schuederen waeren vul pijns. daeran verdient -------------------------------- iiii gulden

Een gemartelde Spaanse gevangene

Chirurgijn IJsbrandt Gerritszoon had het tijdens het Beleg erg druk met het behandelen van alle gewonden in de stad. Volgens deze rekening verzorgde hij ook een Spanjaard met twee zere duimen. Die Spanjaard was waarschijnlijk Juan Jeronimo de Arbizo.

De Alkmaarders hadden Juan Jeronimo op 15 september net buiten de stad gevangengenomen. Ze martelden de Spanjaard om informatie uit hem te krijgen. Volgens de rekening van de chirurgijn was Juan Jeronimo opgehangen aan zijn duimen. Zijn armen en zijn schouders waren 'vul pijns': vol pijn. De Alkmaarders beloofden zijn leven te sparen als hij zou praten. Toen vertelde Juan Jeronimo ze alles over de plannen en de sterkte van het Spaanse leger.

Maar de Alkmaarders hielden zich niet aan hun belofte. Een paar dagen later kwam een Waalse man de stad binnen. Hij was door de Spanjaarden gedwongen in Alkmaar mensen te gaan werven die de stad wel wilden overleveren aan de vijand. De Spanjaarden hielden intussen een aantal vrienden van de Waal gegijzeld. Toch verraadde de Waal het plan aan de Alkmaarse stadsbestuurders. Om te voorkomen dat de Spanjaarden wraak zouden nemen op zijn vrienden, deden de Alkmaarders net alsof ze de Waal gedood hadden. In werkelijkheid doodden ze de Spaanse gevangene Juan Jeronimo en hingen hem in de kleren van de Waal op de vestingwal.

Voor de behandeling van Juan Jeronimo bracht de chirurgijn vier gulden in rekening. De rekening diende hij in mei 1574 in bij het Alkmaarse stadsbestuur. Op de rekening staan verder onder meer de kosten voor de behandeling van een soldaat met een schotwond in zijn been, groter dan een halve hand. In totaal kreeg de chirurgijn 75 gulden voor zijn werk tijdens het Beleg, te vergelijken met zo’n 1500 euro nu.

Maker: IJsbrandt Gerritszoon
Datering: 1574-05
Collectie: RAA, Archief van de gemeente (stadsarchief) Alkmaar, 1254 (1325) -1815 (1816)
Nummer: 591
Link: https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/scans/NL-AmrRAA-10.1.1.001/2.4.1.3.17/start/80/limit/10/highlight/6
Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Heb je een opmerking of vraag over deze bron? Of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema? Laat het ons weten via educatie@archiefalkmaar.nl.

Geschiedenislokaal Regionaal Archief

Een gemartelde Spaanse gevangene

Tijdvak: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)


Omschrijving

Een gemartelde Spaanse gevangene

Chirurgijn IJsbrandt Gerritszoon had het tijdens het Beleg erg druk met het behandelen van alle gewonden in de stad. Volgens deze rekening verzorgde hij ook een Spanjaard met twee zere duimen. Die Spanjaard was waarschijnlijk Juan Jeronimo de Arbizo.

De Alkmaarders hadden Juan Jeronimo op 15 september net buiten de stad gevangengenomen. Ze martelden de Spanjaard om informatie uit hem te krijgen. Volgens de rekening van de chirurgijn was Juan Jeronimo opgehangen aan zijn duimen. Zijn armen en zijn schouders waren 'vul pijns': vol pijn. De Alkmaarders beloofden zijn leven te sparen als hij zou praten. Toen vertelde Juan Jeronimo ze alles over de plannen en de sterkte van het Spaanse leger.

Maar de Alkmaarders hielden zich niet aan hun belofte. Een paar dagen later kwam een Waalse man de stad binnen. Hij was door de Spanjaarden gedwongen in Alkmaar mensen te gaan werven die de stad wel wilden overleveren aan de vijand. De Spanjaarden hielden intussen een aantal vrienden van de Waal gegijzeld. Toch verraadde de Waal het plan aan de Alkmaarse stadsbestuurders. Om te voorkomen dat de Spanjaarden wraak zouden nemen op zijn vrienden, deden de Alkmaarders net alsof ze de Waal gedood hadden. In werkelijkheid doodden ze de Spaanse gevangene Juan Jeronimo en hingen hem in de kleren van de Waal op de vestingwal.

Voor de behandeling van Juan Jeronimo bracht de chirurgijn vier gulden in rekening. De rekening diende hij in mei 1574 in bij het Alkmaarse stadsbestuur. Op de rekening staan verder onder meer de kosten voor de behandeling van een soldaat met een schotwond in zijn been, groter dan een halve hand. In totaal kreeg de chirurgijn 75 gulden voor zijn werk tijdens het Beleg, te vergelijken met zo’n 1500 euro nu.

Maker: IJsbrandt Gerritszoon
Datering: 1574-05
Collectie: RAA, Archief van de gemeente (stadsarchief) Alkmaar, 1254 (1325) -1815 (1816)
Nummer: 591
Link: https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/scans/NL-AmrRAA-10.1.1.001/2.4.1.3.17/start/80/limit/10/highlight/6

Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Trefwoorden

Alkmaar
oorlogsvoering
Spaanse leger
Beleg van Alkmaar
geuzenleger
Tachtigjarige Oorlog
Nederlandse opstand