Het landrecht van Kennemerland

Home / Bronnen / Het landrecht van Kennemerland    |    Terug
Het landrecht van Kennemerland
   
   
 
 
 
 
 
Transcriptie
(...) meenlic beteren mit X libra te boeten. Heeft hij on- recht die se wederseide, soe is sijn boeten tien pont. Van die een den anderen te beclaghen Waer enich man die den anderen beclaghende om scul- de, die moet wel lien alsoe veel als hij bekent, sonder ban ende sonder boete van den anderen, doet hi als 't recht van den lande staet. Van nachte te misdoen Soe wie bij nacht misdede an een huys mit vech- tender hant, hi verboerde viervout die boete, beide teghens die here ende teghen den ghenen daer hij 't teghens misdede. Van niemant te wonden Waert dat enich man gewondt wort of gequest, daer sal die rechter ende die scepenen toe comen, ende die wonden off die quetsinge besien, ende bij ho- ren rade dien besculdighen als 't moghelijck is. Van huysbraecke Soe wie huysbrekinge doet mit haestiger hant, die verboert X pont, wort hi verwonnen als recht is. Van die gheen die een man doot slaet Soe wie een man doodt slaet, dien man sel men onse landt verlegghen alzoe langhe thent hij

Het landrecht van Kennemerland

Graaf Floris V verleende in 1275 het landrecht van Kennemerland. Net als een stad kon een gebied bepaalde rechten krijgen. Iedere regio had ook zijn eigen wetten en regels. Die dingen samen vormden het landrecht.

Hoewel Floris V het landrecht in 1275 verleende aan Kennemerland, bestonden de regels al veel langer. Ze werden mondeling doorgegeven en werden nu voor het eerst opgeschreven. Dat gebeurde nadat de Kennemers in de jaren 1272-1274 in opstand waren gekomen tegen de graaf. Die opstand werd in 1274 bij Haarlem gestopt door de graaf, maar Floris V moest wel toegeven aan een deel van de eisen die de opstandelingen hadden gesteld. Daarom verleende hij de Kennemers het landrecht, waardoor de regels die al heel lang golden in Kennemerland officieel werden vastgesteld. De graaf moest zich daar dus ook aan houden. 

Dit was aan de ene kant een overwinning voor de Kennemers. Hun rechten wetten werden opgeschreven en bevestigd door de graaf. Aan de andere kant konden zij hun regels niet meer zelf aanpassen zonder overleg met de graaf. Daardoor nam de macht van de graaf en zijn lokale vertegenwoordigers toe. Met dit landrecht voerde de graaf ook rechtbanken in onder leiding van een schepen. Deze rechtbanken of schepenbanken behandelden de zaken in een bepaald gebied. Zo kon de graaf de rechtspraak in Kennemerland voortaan ook in de gaten houden. De vier bladzijden zijn afkomstig uit een kopie van het landrecht van Kennemerland uit 1292.

Benieuwd welke regels er golden in Kennemerland? Gebruik het brilletje in de afbeelding om de middeleeuwse letters te ontcijferen.

Datering: 1292-01-01 / 1292-31-12
Collectie: Gemeente Alkmaar 1254-1815
Nummer: 22
Link: https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/file/1debfc2c60603b29adc2d537f2201ee8
Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Heb je een opmerking of vraag over deze bron? Of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema? Laat het ons weten via educatie@archiefalkmaar.nl.
  Onderdeel van thema's

Geschiedenislokaal Regionaal Archief

Het landrecht van Kennemerland

Tijdvak: Tijd van steden en staten (1000-1500)


Omschrijving

Het landrecht van Kennemerland

Graaf Floris V verleende in 1275 het landrecht van Kennemerland. Net als een stad kon een gebied bepaalde rechten krijgen. Iedere regio had ook zijn eigen wetten en regels. Die dingen samen vormden het landrecht.

Hoewel Floris V het landrecht in 1275 verleende aan Kennemerland, bestonden de regels al veel langer. Ze werden mondeling doorgegeven en werden nu voor het eerst opgeschreven. Dat gebeurde nadat de Kennemers in de jaren 1272-1274 in opstand waren gekomen tegen de graaf. Die opstand werd in 1274 bij Haarlem gestopt door de graaf, maar Floris V moest wel toegeven aan een deel van de eisen die de opstandelingen hadden gesteld. Daarom verleende hij de Kennemers het landrecht, waardoor de regels die al heel lang golden in Kennemerland officieel werden vastgesteld. De graaf moest zich daar dus ook aan houden. 

Dit was aan de ene kant een overwinning voor de Kennemers. Hun rechten wetten werden opgeschreven en bevestigd door de graaf. Aan de andere kant konden zij hun regels niet meer zelf aanpassen zonder overleg met de graaf. Daardoor nam de macht van de graaf en zijn lokale vertegenwoordigers toe. Met dit landrecht voerde de graaf ook rechtbanken in onder leiding van een schepen. Deze rechtbanken of schepenbanken behandelden de zaken in een bepaald gebied. Zo kon de graaf de rechtspraak in Kennemerland voortaan ook in de gaten houden. De vier bladzijden zijn afkomstig uit een kopie van het landrecht van Kennemerland uit 1292.

Benieuwd welke regels er golden in Kennemerland? Gebruik het brilletje in de afbeelding om de middeleeuwse letters te ontcijferen.

Datering: 1292-01-01 / 1292-31-12
Collectie: Gemeente Alkmaar 1254-1815
Nummer: 22
Link: https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/file/1debfc2c60603b29adc2d537f2201ee8

Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Trefwoorden

rechtspraak
Middeleeuwen
centralisatie