Het zwaard van Cabeliau

Home / Bronnen / Het zwaard van Cabeliau    |    Terug

Het zwaard van Cabeliau

Dit zwaard was van geuzenaanvoerder Jacob Cabeliau. Het zwaard had een ceremoniële functie. Dit betekent dat Cabeliau het met zich meedroeg als hij optrad als gouverneur. Het zwaard is dus niet gebruikt in een gevecht. Het is gemaakt van ijzer, hout en leer. Het is daarnaast maar liefst 190 cm lang! 

In de zomer van 1573 veroverde het Spaanse leger de stad Haarlem. Het leger wilde daarna Alkmaar gaan innemen. Om dit te voorkomen benoemde Willem van Oranje de geuzenaanvoerder Jacob Cabeliau tot gouverneur van Alkmaar. Voor deze functie ontving Cabeliau het zwaard, waarschijnlijk als eerbewijs. Willem van Oranje stuurde Cabeliau en zijn leger geuzen in juli 1573 naar Alkmaar. Ze moesten voorkomen dat de stad in handen van het oprukkende Spaanse leger zou vallen.

Het stadsbestuur van Alkmaar wilde het geuzenleger eigenlijk niet binnenlaten. De geuzen stonden niet bekend om hun goede manieren. Ook zou de stad Alkmaar zich dan aansluiten bij de opstand door Willem van Oranje. Na lang twijfelen opende burgermeester Van Teijlingen uiteindelijk de poort voor de geuzen. Cabeliau stuurde tijdens het Beleg een geheime boodschap in een polsstok naar het Hof van Sonoy in Schagen. In deze boodschap vroeg hij het land rondom Alkmaar onder water te zetten. Hierdoor wist Alkmaar de bezetting lang genoeg te doorstaan en droop het Spaanse leger uiteindelijk af.

Op de kling van het zwaard staat de volgende tekst: ‘Dit swaart heeft Gevoert (is gedragen door) Jonkheer Jacus cabellau Gouverneur der Stadt Alckmaar In t Jaar 1573’. De tekst is in de achttiende eeuw op het zwaard aangebracht om de historische betekenis te onderstrepen. Cabeliau heeft niet lang met het zwaard kunnen pronken. Op 22 februari 1574 stierf hij in ’t Hooge Huys in Alkmaar. 

Datering: 1573 / 1574
Collectie: Wapenkamer Rijksmuseum
Nummer: NG-2002-23-229
Link: http://hdl.handle.net/10934/RM0001.COLLECT.376301
Rijksmuseum
Heb je een opmerking of vraag over deze bron? Of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema? Laat het ons weten via educatie@archiefalkmaar.nl.

Geschiedenislokaal Regionaal Archief

Het zwaard van Cabeliau

Tijdvak: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)


Omschrijving

Het zwaard van Cabeliau

Dit zwaard was van geuzenaanvoerder Jacob Cabeliau. Het zwaard had een ceremoniële functie. Dit betekent dat Cabeliau het met zich meedroeg als hij optrad als gouverneur. Het zwaard is dus niet gebruikt in een gevecht. Het is gemaakt van ijzer, hout en leer. Het is daarnaast maar liefst 190 cm lang! 

In de zomer van 1573 veroverde het Spaanse leger de stad Haarlem. Het leger wilde daarna Alkmaar gaan innemen. Om dit te voorkomen benoemde Willem van Oranje de geuzenaanvoerder Jacob Cabeliau tot gouverneur van Alkmaar. Voor deze functie ontving Cabeliau het zwaard, waarschijnlijk als eerbewijs. Willem van Oranje stuurde Cabeliau en zijn leger geuzen in juli 1573 naar Alkmaar. Ze moesten voorkomen dat de stad in handen van het oprukkende Spaanse leger zou vallen.

Het stadsbestuur van Alkmaar wilde het geuzenleger eigenlijk niet binnenlaten. De geuzen stonden niet bekend om hun goede manieren. Ook zou de stad Alkmaar zich dan aansluiten bij de opstand door Willem van Oranje. Na lang twijfelen opende burgermeester Van Teijlingen uiteindelijk de poort voor de geuzen. Cabeliau stuurde tijdens het Beleg een geheime boodschap in een polsstok naar het Hof van Sonoy in Schagen. In deze boodschap vroeg hij het land rondom Alkmaar onder water te zetten. Hierdoor wist Alkmaar de bezetting lang genoeg te doorstaan en droop het Spaanse leger uiteindelijk af.

Op de kling van het zwaard staat de volgende tekst: ‘Dit swaart heeft Gevoert (is gedragen door) Jonkheer Jacus cabellau Gouverneur der Stadt Alckmaar In t Jaar 1573’. De tekst is in de achttiende eeuw op het zwaard aangebracht om de historische betekenis te onderstrepen. Cabeliau heeft niet lang met het zwaard kunnen pronken. Op 22 februari 1574 stierf hij in ’t Hooge Huys in Alkmaar. 

Datering: 1573 / 1574
Collectie: Wapenkamer Rijksmuseum
Nummer: NG-2002-23-229
Link: http://hdl.handle.net/10934/RM0001.COLLECT.376301

Rijksmuseum