Ontwerp voor de vesting

Home / Bronnen / Ontwerp voor de vesting    |    Terug

Ontwerp voor de vesting

Op deze kaart staat een deel van de vesting van Alkmaar in de tijd van het Beleg. Adriaan Anthoniszoon (1541-1620) ontwierp deze vesting. De bestaande stadsmuur werd hiervoor uitgebreid met grote bastions (bolwerken) met geschut aan de zijkanten. Op de afbeelding staat het ontwerp voor de bouw van vestingwerken in de Voormeer. De Voormeer lag aan de oostkant van de stad en stond via het Zeglis in verbinding met de Schermeer. Op de kaart staat nog de ‘Sout keten’, later de drie verenigde zoutziederijen Burg van Alkmaar, Westzaner Wapen en Oranjeboom. In 1843 zijn deze ziederijen afgebroken. Aan de andere kant van de Korte Vondelstraat staat nu nog steeds het pand van de andere Alkmaarse zoutziederij ‘De Eendragt’.

Adriaan Anthoniszoon was landmeter. Dit betekent dat hij niet alleen kaarten tekende maar ook een soort ingenieur was. Hij maakte ingewikkelde, technische ontwerpen voor landinrichting, waterwerken en vestingbouw. Toch bedacht Adriaan Anthoniszoon het ontwerp voor de vesting van Alkmaar niet helemaal zelf. Hij gebruikte ontwerpen uit Italië en gaf daar zijn eigen draai aan. 

Maar het ontwerp van de vesting door Adriaan Anthoniszoon werd wel beroemd! Door het standhouden van Alkmaar tegen de aanval van het Spaanse leger stond het ontwerp voortaan bekend als het Oudhollandse vestingstelsel. Adriaan Anthoniszoon zelf kreeg de titel ‘fortificatiemeester voor Oranje’. Uiteindelijk ontwierp hij de vestigingswerken van ongeveer vijftig steden, forten en kastelen. 

In 1996 is er in Alkmaar een standbeeld van Adriaan Anthoniszoon geplaatst. Dit standbeeld staat op Overstad, aan het Noordhollands Kanaal. Deze plek is niet toevallig gekozen. Vanaf dit punt kijk je uit op de plaats waar de bouw van de vesting is begonnen! 

Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl. 

Heb je een opmerking of vraag over deze bron? Of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema? Laat het ons weten via educatie@archiefalkmaar.nl.

Geschiedenislokaal Regionaal Archief

Ontwerp voor de vesting

Tijdvak: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)


Omschrijving

Ontwerp voor de vesting

Op deze kaart staat een deel van de vesting van Alkmaar in de tijd van het Beleg. Adriaan Anthoniszoon (1541-1620) ontwierp deze vesting. De bestaande stadsmuur werd hiervoor uitgebreid met grote bastions (bolwerken) met geschut aan de zijkanten. Op de afbeelding staat het ontwerp voor de bouw van vestingwerken in de Voormeer. De Voormeer lag aan de oostkant van de stad en stond via het Zeglis in verbinding met de Schermeer. Op de kaart staat nog de ‘Sout keten’, later de drie verenigde zoutziederijen Burg van Alkmaar, Westzaner Wapen en Oranjeboom. In 1843 zijn deze ziederijen afgebroken. Aan de andere kant van de Korte Vondelstraat staat nu nog steeds het pand van de andere Alkmaarse zoutziederij ‘De Eendragt’.

Adriaan Anthoniszoon was landmeter. Dit betekent dat hij niet alleen kaarten tekende maar ook een soort ingenieur was. Hij maakte ingewikkelde, technische ontwerpen voor landinrichting, waterwerken en vestingbouw. Toch bedacht Adriaan Anthoniszoon het ontwerp voor de vesting van Alkmaar niet helemaal zelf. Hij gebruikte ontwerpen uit Italië en gaf daar zijn eigen draai aan. 

Maar het ontwerp van de vesting door Adriaan Anthoniszoon werd wel beroemd! Door het standhouden van Alkmaar tegen de aanval van het Spaanse leger stond het ontwerp voortaan bekend als het Oudhollandse vestingstelsel. Adriaan Anthoniszoon zelf kreeg de titel ‘fortificatiemeester voor Oranje’. Uiteindelijk ontwierp hij de vestigingswerken van ongeveer vijftig steden, forten en kastelen. 

In 1996 is er in Alkmaar een standbeeld van Adriaan Anthoniszoon geplaatst. Dit standbeeld staat op Overstad, aan het Noordhollands Kanaal. Deze plek is niet toevallig gekozen. Vanaf dit punt kijk je uit op de plaats waar de bouw van de vesting is begonnen! 

Maker: Adriaan Anthoniszoon
Datering: 1573
Collectie: Beeldbank
Nummer: PR 1005051
Link: https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/beelden/beelden-2/detail/bffbcff4-237c-4265-8dcb-74ece2a43524/media/44e3edda-cb59-4d37-92cb-7dc3c09112fa?mode=detail&view=horizontal&q=adriaen%20anthonisz&rows=1&page=1

Regionaal Archief Alkmaar

Het Regionaal Archief Alkmaar beheert archieven uit een deel van Noord-Holland. De studiezaal is gevestigd aan de Bergerweg 1, 1815 AC Alkmaar. Veel informatie is ook te vinden op de website www.archiefalkmaar.nl.