Het Beleg van Alkmaar - in bewerking

Home / Alle Thema's... / Het Beleg van Alkmaar - in bewerking    |    Terug

Het Beleg van Alkmaar 

Het Beleg van Alkmaar duurde van 21 augustus tot en met 8 oktober 1573. Tijdens deze zeven weken probeerden de Alkmaarders en mensen uit de omliggende dorpen stand te houden tegen het Spaanse leger. Dit leger stond onder leiding van don Frederik, de zoon van de hertog van Alva. Binnen dit thema zijn bronnen verzameld over onze regio in de tijd van het Beleg van Alkmaar.

Sinds 1566 was er onrust in de Nederlanden. Er heerste grote ontevredenheid over het beleid van de Spaanse koning Filips II. Filips II was een verdediger van het katholieke geloof. De inwoners van de Nederlanden gingen gebukt onder de strenge regels die Filips II stelde. Er moest veel belasting worden betaald en er was veel armoede. Ook waren veel Nederlanders voor een hervorming van de kerk, zij waren aanhangers van het protestantisme. Uiteindelijk leidde de ontevredenheid tot een opstand. Willem van Oranje werd gekozen als leider van de opstand.

Tijdens de beeldenstorm in september 1566 werden veel katholieke kerken leeggeroofd en vernield. Filips II stelde daarop Alva aan tot leider van zijn leger om de orde in de Nederlanden te herstellen. Willem van Oranje begreep dat militair verzet de enige manier om uit de handen van Alva te blijven. Uiteindelijk leidde dit tot de Tachtigjarige Oorlog van 1568 tot 1648.

In Holland koos een aantal steden in 1572 partij voor de opstand onder leiding van Willem van Oranje. Don Frederik kreeg van Alva de opdracht om de opstand de kop in te drukken en steden te heroveren. In juli 1573 viel de stad Haarlem na een beleg van zeven maanden. Het Spaanse leger trok daarop naar Alkmaar. Een leger geuzen onder leiding van Jacob Cabeliau werd na enige aarzeling Alkmaar binnengelaten om te helpen. Geuzen stonden oorspronkelijk bekent als bedelaars, maar door het ontstaan van de Tachtigjarige Oorlog werden de geuzen voortaan aangeduid als strijders tegen het Spaanse leger. Een geuzenleger bestond uit mannen met verschillende afkomst en verschillende beroepen. 

Ondertussen werd er hard gewerkt aan de versterking van de stadsmuur, maar de werkzaamheden waren nog lang niet klaar toen het Spaanse leger voor de poort stond. Al snel was Alkmaar volledig omsingeld en de stad kon niet meer bevoorraad worden. Zonder hulp zouden de inwoners het niet lang volhouden. Een boodschapper vertrok daarop naar het hof van Diederik Sonoy, door Willem van Oranje benoemd tot gouverneur over het Noorden van Holland. In brieven verstopt in een polsstok vroegen de Alkmaarders om de sluizen open te zetten en de dijken door te steken. Het Spaanse leger zou dan gedwongen worden om de strijd op te geven.

Op 18 september, de ‘bangste dag’ van het Beleg deed het Spaanse leger een grote aanval op de noordkant van de stad. De Spanjaarden bombardeerden Alkmaar. Soldaten probeerden de stad binnen te komen door met stormbruggen de gracht over de steken en de Friese Poort te belegeren. De inwoners van Alkmaar en het geuzenleger verweerden zich met alles wat zij maar konden vinden. Natuurlijk met verschillende wapens, maar ook door het gooien van pek, stenen en brandende teertonnen. Bij de verdediging hielpen ook veel vrouwen en zelfs kinderen mee. De bestorming duurde tot ongeveer zeven uur ‘s avonds, maar uiteindelijk droop het Spaanse leger af. 

Inmiddels was aan het verzoek van de Alkmaarders gehoor gegeven. De sluizen werden geopend en verschillende dijken werden doorgestoken. Het omringende land liep onder water. Op 8 oktober trok het Spaanse leger definitief weg. Na het Beleg was Alkmaar veranderd van een overwegende katholieke stad in een protestantse. 

Nog ieder jaar op 8 oktober wordt het Alkmaars Ontzet gevierd. Het is nu een feestdag voor alle inwoners van Alkmaar. De feestdag staat bekend om de jaarlijkse optochten, kermis en de zuurkoolmaaltijd op het Canadaplein.

 

Geschiedenislokaal Regionaal Archief

Het Beleg van Alkmaar - in bewerking

Omschrijving

Het Beleg van Alkmaar 

Het Beleg van Alkmaar duurde van 21 augustus tot en met 8 oktober 1573. Tijdens deze zeven weken probeerden de Alkmaarders en mensen uit de omliggende dorpen stand te houden tegen het Spaanse leger. Dit leger stond onder leiding van don Frederik, de zoon van de hertog van Alva. Binnen dit thema zijn bronnen verzameld over onze regio in de tijd van het Beleg van Alkmaar.

Sinds 1566 was er onrust in de Nederlanden. Er heerste grote ontevredenheid over het beleid van de Spaanse koning Filips II. Filips II was een verdediger van het katholieke geloof. De inwoners van de Nederlanden gingen gebukt onder de strenge regels die Filips II stelde. Er moest veel belasting worden betaald en er was veel armoede. Ook waren veel Nederlanders voor een hervorming van de kerk, zij waren aanhangers van het protestantisme. Uiteindelijk leidde de ontevredenheid tot een opstand. Willem van Oranje werd gekozen als leider van de opstand.

Tijdens de beeldenstorm in september 1566 werden veel katholieke kerken leeggeroofd en vernield. Filips II stelde daarop Alva aan tot leider van zijn leger om de orde in de Nederlanden te herstellen. Willem van Oranje begreep dat militair verzet de enige manier om uit de handen van Alva te blijven. Uiteindelijk leidde dit tot de Tachtigjarige Oorlog van 1568 tot 1648.

In Holland koos een aantal steden in 1572 partij voor de opstand onder leiding van Willem van Oranje. Don Frederik kreeg van Alva de opdracht om de opstand de kop in te drukken en steden te heroveren. In juli 1573 viel de stad Haarlem na een beleg van zeven maanden. Het Spaanse leger trok daarop naar Alkmaar. Een leger geuzen onder leiding van Jacob Cabeliau werd na enige aarzeling Alkmaar binnengelaten om te helpen. Geuzen stonden oorspronkelijk bekent als bedelaars, maar door het ontstaan van de Tachtigjarige Oorlog werden de geuzen voortaan aangeduid als strijders tegen het Spaanse leger. Een geuzenleger bestond uit mannen met verschillende afkomst en verschillende beroepen. 

Ondertussen werd er hard gewerkt aan de versterking van de stadsmuur, maar de werkzaamheden waren nog lang niet klaar toen het Spaanse leger voor de poort stond. Al snel was Alkmaar volledig omsingeld en de stad kon niet meer bevoorraad worden. Zonder hulp zouden de inwoners het niet lang volhouden. Een boodschapper vertrok daarop naar het hof van Diederik Sonoy, door Willem van Oranje benoemd tot gouverneur over het Noorden van Holland. In brieven verstopt in een polsstok vroegen de Alkmaarders om de sluizen open te zetten en de dijken door te steken. Het Spaanse leger zou dan gedwongen worden om de strijd op te geven.

Op 18 september, de ‘bangste dag’ van het Beleg deed het Spaanse leger een grote aanval op de noordkant van de stad. De Spanjaarden bombardeerden Alkmaar. Soldaten probeerden de stad binnen te komen door met stormbruggen de gracht over de steken en de Friese Poort te belegeren. De inwoners van Alkmaar en het geuzenleger verweerden zich met alles wat zij maar konden vinden. Natuurlijk met verschillende wapens, maar ook door het gooien van pek, stenen en brandende teertonnen. Bij de verdediging hielpen ook veel vrouwen en zelfs kinderen mee. De bestorming duurde tot ongeveer zeven uur ‘s avonds, maar uiteindelijk droop het Spaanse leger af. 

Inmiddels was aan het verzoek van de Alkmaarders gehoor gegeven. De sluizen werden geopend en verschillende dijken werden doorgestoken. Het omringende land liep onder water. Op 8 oktober trok het Spaanse leger definitief weg. Na het Beleg was Alkmaar veranderd van een overwegende katholieke stad in een protestantse. 

Nog ieder jaar op 8 oktober wordt het Alkmaars Ontzet gevierd. Het is nu een feestdag voor alle inwoners van Alkmaar. De feestdag staat bekend om de jaarlijkse optochten, kermis en de zuurkoolmaaltijd op het Canadaplein.

 

Trefwoorden

ambacht
bestuur
bronnenkritiek
dagelijks leven
handel
herdenking
kennisoverdracht
oorlogvoering
religie
verzet
ooggetuigenverslag
staatsvorming
protestantisme
katholicisme
reformatie
Nanning van Foreest
Spaanse leger
Beleg van Alkmaar
Jacob Cabeliau
geuzenleger
polsstokbrieven
erfgoed
Alkmaarse burcht
vervalsingen
stadsmuur
zoutziederijen
Willem van Oranje
geuzenleider
Diederik Sonoy
Catharina Remmen
Tachtigjarige Oorlog
Don Frederik
Filips II
Hertog van Alva
Maarten Pieterszoon van der Mey
Alkmaars Ontzet
beeldenstorm
belasting
kerkhervorming
nederlandse opstand